Sertlik

Sertlik, kayaçların aşınmaya karşı gösterdiği direnç olarak tanımlanır. Mermerin sertliği cinsine göre, bünyede bulunan yabancı minerallere bağlı olarak değişiklikler gösterir. Bünyede bulunan yabancı minerallerin (silis, magnezyum, feldspatlar ve mika grubu mineraller) varlığı ile kullanılacak olan kayaçların kesilmesi ve işlenmesi zorlaşmaktadır. Silikat minerallerinin çoğalması sertliği arttırmaktadır. Hakiki mermerlere bakıldığında; bunların sertlikleri ortalama olarak 3-4 arasında değişir. Bu tür mermerlerin kesilip işlenmeleri kolay ve cila alma kabiliyetleri ise çıkarılan bölgeye göre farklılık göstermektedir. Örneğin; Afyon beyaz mermerinin cilalanabilme yeteneği, sertliği 3 olmasına rağmen iyi iken, Uşak yeşil mermerinde ise, sertlik 4 olmasına rağmen cilalanabilme yeteneği normaldir. Bunun nedeni ise, bünyeye giren safsızlıkların mermer üzerinde olumsuz etki göstermesindendir. Sertlik, mermer işletmeciliğinde son derece önemlidir. Mermerin sertliği ne kadar iyi bilinirse, pazar bulma şansı da aynı oranda artacaktır. Mermerin, ocaktan çıkarılmasından atölyede kesilip cilalanmasına kadar sertlik olumsuz bir parametre olarak karşımıza çıkmaktadır. Ancak, pazarlama aşamasında ise sert mermerler aşınmaya karşı dayanıklılıklarının fazla olması ve iyi cila alarak, cilalarını uzun süre kaybetmemeleri nedeniyle tercih edilmektedir (Şentürk, 1996).

Özgül Ağırlık

Hesaplanan özgül ağırlık değeri, T.S. 2513 (Doğal Yapı Taşlan) ' e göre 2,55 g/cm3 ' den küçük olmamalıdır. Mermerin içerdiği özgül ağırlık miktarı arttıkça, ekonomik değeri de artmaktadır. Bütün mermer cinslerinin özgül ağırlıkları, standartlara uygun olarak 2,55 g/cm3 ' ten büyüktür. Mermer cinslerinin gerek kendi aralarında, gerekse bölgeler arasında özgül ağırlıkları yönünden pek fazla değişiklik görülmemektedir. Aralarında özgül ağırlık farkı gözle görülebilir büyüklükte olan mermer türleri, Afyon Traverten (2,64 g/cm3 ) ile Gemlik Diyabaz (2,93 g/cm3 ) türü mermerlerdir. Özgül ağırlığı düşük olan Afyon traverten türü mermerin, Gemlik diyabaza oranla hem sertliği daha az, hem de ekonomik yönden değeri daha düşüktür. Buna karşın Gemlik diyabazınında kesme maliyetleri Afyon travertene oranla daha yüksektir.

Birim Hacim Ağırlığı

Kayaların birim hacim ağırlığı, hacim hesaplarında ve dolayısıyla, kayacın nakliyesinde kullanılmaktadır. Mermerlerin birim hacim ağırlığı 2,2 - 3,2 g/cm arasında değişir. Mermerlere ait değerlerin hepsi standartlar dahilinde yer almaktadır. Hakiki mermerler için bu değer ortalama 2.70 g/cm3 tür. 

Renk

Mermerlerin yapısına giren ve renklenmelerine neden olan minerallerden bazıları aynı zamanda kesme ve işlenmelerinde olumsuz yönde etkilemektedirler. Renk, mermerlerin pazarlanmasında önemli etkenlerden birisidir. Renk açısından homojenlik ve caziplik arz eden mermerler piyasada daha iyi pazar bulabilmektedirler ( Onargan ve Köse 1997). Eğer mermer beyaz renkli ise, içerisinde sarı, gri damar veya yığışımlar istenmeyen özelliklerdir. Renkli mermerde ise, renklerin soluk, karışmış ve belirsiz olduğu bölgeler istenmeyen kısımlardır. Gerekli pazarı bulduktan sonra her renk mermer çalıştırılabilir. 

Doluluk Oranı

Doluluk oranı, değişmez kütleye kadar kurutulmuş kayacın 105 °C ' de boşlukları hariç hacminin, boşlukları dahil hacmine oranıdır. (Ediz, 2002). Hakiki mermerlerde doluluk oranı % 98 ' den az olmamalıdır ve genellikle % 99,3' tür. Gözeneklilik dereceleri ise % 0,7 ' dir. Kayaç içerisindeki doluluk oranı arttıkça, porozitesi düşmektedir. Oniksler hakiki mermerlere oranla daha yüksek doluluk oranına sahiptirler. Bölgeler arasında karşılaştırma yapıldığında ise, hakiki mermerlerin bütün bölgelerde aynı doluluk oranına (% 99,3) sahip olduğu görülmektedir. 

Ağırlıkça ve Hacimce Su Emme Oranı

Kayalarda su emme miktarı, ağırlıkça ve hacimce belirlenmektedir. Ağırlıkça su emme; kayadaki su ağırlığının, kuru ağırlığa oranıdır (Köse ve Kahraman, 1999). Bu özellik, basınç altında olmaksızın kayacın ne oranda su alabileceğini gösterir. Su emme yeteneği taşın kompakt olup, olmamasına göre değişir (Ediz, 2002). Genellikle su emme çok ise porozite fazla, boşluk ve çatlaklar çok, ayrışma miktarı yüksek demektir. Buna karşılık su emmenin az olması, basınç direnci, elastisite modülü gibi mekanik özelliklerin büyük olduğunu göstermektedir. Standartlarda belirtilen su emme oranı ile ilgili alt sınır değerler, yapılan deneyler ve deney sonucunda uygulanan formüllerin sonuçlarına uygun olmalıdır. Ayrıca T.S. 1910 (Kaplama Olarak Kullanılan Doğal Taşlar) ' a göre doğal taşların atmosfer basıncında ağırlıkça su emme yeteneği % 0,75 ' den çok olmamalıdır. Hakiki mermerlerin diğer mermer cinslerine göre, doluluk oranı fazla ve buna karşın gözeneklilik derecesi düşük olduğu için gerek ağırlıkça ve gerekse hacimce su emme oranlan daha düşüktür. Ayrıca hakiki mermerlerin atmosfer basıncında ağırlıkça su emme yeteneklerinin de standartlar dahilinde olduğu görülmektedir. Ürünler arasında bir kıyaslama yapıldığında, hakiki mermer grubunda olan ürünler arasında pek farklılık yoktur. Bunların hepsi su emme yönünden hemen hemen aynı özelliğe sahiptir. Ayrışma dereceleri düşük olduğundan hemen hepsi de dış cephe kaplamalarında rahatlıkla kullanılabilmektedir.

Porozite (Gözeneklilik)

Kayaçlar içerisinde bulunan boşluklar olarak tanımlanan porozite, bir kayacın içerisinde bulunan boşluk hacminin, kayacın tüm hacmine olan oranı olarak ifade edilir ve % olarak gösterilir. Boşlukları artması kayacın dayanıklılığını azaltmaktadır. Bu nedenle mümkün olduğu kadar ince kristalli mermerler tercih edilmektedir. İyi kaliteli bir mermerin porozitesi % 0,0002 - % 0,5 arasında değişmektedir. Özellikle hakiki mermerler ve oniksler ince kristalli olmalarından dolayı, diğer mermer cinslerine oranla hem daha boşluksuz bir yapıya sahiptir, hem de ekonomik olarak daha değerlidirler. Hakiki mermerlerde porozite açısından ekonomik değeri en yüksek olan Uşak beyaz, en düşük olan ise Muğla beyaz mermeridir. Burada göze çarpan diğer bir konu ise, Afyon yöresi mermerlerinde porozite aynı iken, Uşak yöresi mermerlerinde farklıdır. Uşak yeşil mermeri, Uşak beyaz mermerine oranla daha fazla boşluklu bir yapıya sahiptir ve ekonomik değeri de daha düşüktür. 

Cila Tutma

Cila alma özelliği de mermerler için önemli bir özelliktir. Güzel görünüş arzeden mermerlerin yüzeyleri cilalandıktan sonra gerçek renkleri ortaya çıkar. Dolayısıyla iyi cila alma özelliği olan mermerler göze daha hoş gözükürler (Yeşilkaya, 1997). iyi cilalanan mermerlerin diğer mermerlere oranla tercihi daha yüksek olmaktadır. Sert mermerler iyi cila tutma özelliğine sahiptir. Ancak bu mermerlerin cilalanmaları çok zaman ve işçilik ister. Mermerlerde cila alma kapasitesi, mermer içerisinde bulunan yabancı minerallere ve sertliğine bağlı olarak değişir. Mermerlerin içerisinde olumsuzluk çıkarabilecek mineraller belirlenmeli ve ona göre çözümler bulunmalıdır (Yeşilkaya, 1997). Mekanik özellikleri zayıf, iyi cilalı bir mermer, mekanik özellikleri iyi, fakat kötü cilalı bir mermere göre pazarda daha rahatlıkla satış imkanı bulabilmektedir (Şentürk, vd, 1996). Cilalama ünitesinden çıkan mermerin yüzeyinde pürüzlülük varsa, bu mermerin ekonomik değerini olumsuz yönde etkilemektedir. Hakiki mermerlerin, cila alma kapasiteleri genellikle iyidir. Bu tür mermer cinslerinin sertlikleri 3- 4 arasında değiştiğinden kesme ve işlenmeleri kolaydır. Bölge mermerleri arasında cila alma kapasitelerine bakıldığında, hakiki mermerler grubunda yer alan Muğla Beyaz mermerinin porozitesi diğerlerine kıyasla daha fazla olmasına rağmen, cila alma kapasitesi ise çok iyidir. Bunun nedeni ise, bünyesinde süreksizliklerin çok az oranda bulunmasındandır. Diğer bölgeler açısından baktığımızda; aynı bölgelerin ürünleri arasında gözle görülebilir bir farklılık vardır. Örneğin; Afyon beyaz mermerinin cila alma kapasitesi iyi iken, Afyon kaplan postu mermerinin ki normaldir. Aynı durum Uşak beyaz ile Uşak yeşil mermeri arasında da söz konusudur. Bunun nedeni, Uşak yeşil ve Afyon kaplan postu mermerinin bünyelerinde bulunan süreksizliklerin biraz daha fazla olması onların cila alma yeteneklerini düşürmektedir. 

Saydamlık

Bu özellik mermerlerin ışık geçirebilme kapasiteleridir. İnce kristalli mermerler ince plakalar halinde Jcesilerek ışıkla temas edilirse ışığı az veya çok geçirdikleri görülür. Saydamlık mermerlerin ışık geçirgenlik katsayısı olarak tanımlanabilir. Genellikle dekorasyona dönük işlerde ve süs eşyası yapımında kullanılacak mermerlerde bu özellik aranır. Buna örnek olarak oniks türü mermerler gösterilebilir.

Kenar Köşe Kesmesi

Mermer işletmeciliğinde en önemli parametrelerden biri de plaka alınabilme ve kenar köşe kesilmesidir. Mermerlerin plaka alınma ve kenar köşe kesilme deneyleri için 1 cm ve 2 cm kalınlığında plakalar alınır ve her iki kalınlıktaki numuneler için yapılan deneylerde kenar ve köşelerde atlama olup-olmadığı gözlenir.